ಸಿನಿಮಾ ಮಾಧ್ಯಮ: ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಗಿದೆ?

ಸಿನಿಮಾ ನಮಗೆ ಬರಿಯ ಮನರಂಜನೆ. ಮನದ ಮಾತುಗಳ ಹೇಳುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ನಾವು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ಎಂಟರ್ ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನಾಗಿ ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ಚಾಳಿ ಈಗ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗಿದ್ದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೇ ಬೇರೆ ಇತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಆಧುನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಷ್ಟೇ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಂಡಿರಬಹುದು.
ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ನಮ್ಮ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಅವತಾರದಂತೆಯೇ ಬಳಕೆಯಾಯ್ತು. ನಾಟಕದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಡೈಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಖುಷಿ ಕೊಡತೊಡಗಿತು. ಆಗ (ಈಗಲೂ) ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡವರೇ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆಲ್ಲ ರಂಗನೋಟ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಿನಿಮಾಗೆಂದೇ ಕಲಾವಿದರು, ತಂತ್ರಜ್ಞರ ದಂಡೇ ತರಬೇತುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಸ್ಕೂಲು ಮತ್ತಿತರ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಔಟ್ ಕಂ ಏನು? ನಮ್ಮ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅದೆಲ್ಲ ಅರಿವೆ ಬರುವಂಥಾದ್ದೇ.
ಸಿನಿಮಾ ಪಕ್ಕಾ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಮಾಧ್ಯಮ. ರಂಗಭೂಮಿ ನಟನ ಮಾಧ್ಯಮ. ಅದೆಲ್ಲ ಉಲ್ಟಾ-ಪಲ್ಟಾ. ಹಾಗಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಆದರೆ, ಸಿನಿಮಾರಂಗ ನಟನ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್ ಗಳ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಅದ್ವಾನವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಾವೀಗ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ತಮಿಳಿನ ಎಂಜಿಆರ್, ತೆಲುಗಿನ ಎನ್ ಟಿ ಆರ್, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್, ಮಲೆಯಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ ನಜೀರ್... ಇಂಥವರೆಲ್ಲ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಂಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಯರು. ಇವರೆಲ್ಲ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು ಸಿನಿಮಾ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ. ಹಾಗೆ ಒಟ್ಟು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ಐಕನ್ ಆಗಿದ್ದು. ಇಂಥ ಕೆಲವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಸಿನಿಮಾ ನಟರಾಗಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಕಾಣಿಸುವವರು ಎಂಥವರು? ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾರ್ ಆದವರು. ಇವರೆಲ್ಲ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸರಕಾಗಿಸಿದವರೇ.
ಇಂಥ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಿಂದ ಇಡೀ ಮಾಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸರಕಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಿಗೆ ಸೂಟ್ ಆಗುವಂಥ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದನ್ನೇ ಬಿಕರಿ ಐಟಂ ಆಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಿನಿಮಾ ಎಂಟರ್ ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಆಗಬೇಕಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮನರಂಜನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಪಶ್ಚಿಮವನ್ನು ನಾವು ದೂರುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಎಷ್ಟೊ ಸಾರಿ ಅದು ಸೂಕ್ತವೂ ಕೂಡ.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಿತ್ರ ಎಂದಾಗ ನಮ್ಮ ಬಹುತೇಕರಲ್ಲಿ ಅವು ಅಶ್ಲೀಲ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದ್ದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡ, ಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತಿತರ ಕೆಲ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಗಣೇಶ್, ಧಾರವಾಡದ ಮಾಡರ್ನ್ ಸಿನಿಮಾ ಥಿಯೇಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವವನ ಟೇಸ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವೂ ಇತ್ತು. ಅವೇ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಬದಲಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಅಶ್ಲೀಲ ಚಿತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಂನ ಹಿಡನ್ ಫೋಲ್ಡರ್ ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿವೆ. ಇದೆಲ್ಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಬೇರೆಯದೇ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೆಡ್ ರೂಂ ಸೀನ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದೂ ಕೂಡ ಆಯಾಯ ವರ್ಗದ ಟೇಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಡಿಯೊ ಡಿವಿಡಿ, ಪೋರ್ನೋ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಹಾವಳಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಸಿನಿಮಾ ಅಂಥ ವಸ್ತುವಿನ ಸುತ್ತ ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಯಾಕೆ? ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಬೇಕು. ಅವೀಗ ಇಂಥದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅದರ ಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಗಾಗ ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಪೊಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ (ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ನಿರ್ದೇಶನ), ಚೆಗ್ವೆರಾ ಮತ್ತಿತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಯಾವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಇಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಮೆಲೊಡ್ರಾಮಾ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ, ಸೆಕ್ಸ್ ಪ್ರಚೋದಿತ ಯತ್ನಗಳು. ನಮ್ಮೊಳಗಣ ಜಗತ್ತಿಗೂ ಮತ್ತು ಅಂಥ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೂ ಅಂಥ ನೇರವಾದ ಸಂವಾದವೇ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ರೀಲು ಸುತ್ತುವುದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು ಗಜಲುಗಳಿಂದ ಯಥಾವತ್ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕದಿಯೋದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆ ಕೂಡ ಅನ್ಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುವುದು ನಡೆದೇ ಇದೆ.

ಇದಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲವಾದರೂ ನಮ್ಮ ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಅಪರೂಪವೇ ಆಗಿದೆ. ಲಗಾನ್ ಚಿತ್ರ ಬಂದಾಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಮನ್ನಣೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ಈತನಕ ಬಂದ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಚಕ್ ದೇ ಇಂಡಿಯಾ, ಅಶೋಕ, ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್, ಸ್ವದೇಶ್, ಪಹೇಲಿ ಮತ್ತಿತರ ಚಿತ್ರಗಳು ನಮ್ಮತನದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ ಚಿತ್ರಗಳೇ. ಆದರೆ, ಅದು ಬಹುಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಮಸಾಲಾ ಬೇಯಿಸುವ ಚಾಳಿ ಬಿಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಪಭ್ರಂಶ ಕಾಮಿಡಿಗಳು, ಸೆಕ್ಸ್ ಥ್ರಿಲರ್ ಸಿನಿಮಾಗಳದೇ ಕಾರುಬಾರು ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಬಂದ 'ಸ್ಲಂಡಾಗ್ ಮಿಲಯನೇರ್' ಚಿತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕೊಂದು ಸಿನಿ ಪಾಠದಂತೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಫಾರ್ಮೆಟ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡ್ಯಾನಿ ಬೊಯ್ಲೆ ಒಂದು ಪಕ್ಕಾ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು.
ಅದಕ್ಕೀಗ ಆಸ್ಕರ್ ಸುರಿಮಳೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಯಾಮವೇ ದಕ್ಕಲಿದೆ. ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಬಾಲಿವುಡ್ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಾಲಿವುಡ್ ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೊ! ಎನ್ನುವ ಕುತೂಹಲ ನನಗೂ ಇದೆ.